Trzy dekady bez atomu: czy rezygnacja z arsenału nuklearnego była dla Ukrainy katastrofalnym błędem?.

Jak Ukraina pozbyła się broni jądrowej

Jak informuje Novyny.live: 2 czerwca 1996 roku Kijów zakończył formalnie proces demilitaryzacji nuklearnej, tracąc status mocarstwa atomowego i oddając arsenał odziedziczony po ZSRR. Decyzja ta na trwałe wpisała się w dzieje kraju i jego pozycję na arenie międzynarodowej.

Ukraina przejęła wówczas około 1900 strategicznych głowic oraz od 2650 do 4200 taktycznych ładunków jądrowych, co plasowało ją w czołówce światowych potęg atomowych. Na jej terytorium stacjonowało 176 systemów rakiet międzykontynentalnych, w tym:

• 130 rakiet typu SS-19 (UR-100N)
• 46 rakiet RT-23 (SS-24)

Współczesne dylematy i oceny

16 listopada 1994 roku Ukraina przystąpiła do Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, co uznano za krok wzmacniający globalne bezpieczeństwo. Jednak wydarzenia po 2014 roku – aneksja Krymu i konflikt w Donbasie – radykalnie zmieniły sytuację geopolityczną. Władze w Kijowie oskarżyły Moskwę o łamanie międzynarodowych porozumień dotyczących gwarancji bezpieczeństwa i integralności terytorialnej.

Dziś ukraińscy przywódcy inaczej patrzą na tamtą decyzję. Prezydent Wołodymyr Zełenski podkreślił:

„To była nieuczciwa gra i ogromny błąd.” – Wołodymyr Zełenski

Jego słowa dowodzą, że kwestia rozbrojenia nuklearnego wciąż rozpala debatę o bezpieczeństwie kraju i jego strategicznych priorytetach. Trzy dekady po rezygnacji z atomu Ukraina wciąż mierzy się z konsekwencjami tamtego wyboru, który ukształtował jej politykę zagraniczną.

Rezygnacja z arsenału jądrowego w 1996 roku była przełomem w dyplomacji Kijowa, ale ostatnie lata unaoczniły, że obietnice bezpieczeństwa złożone w zamian za rozbrojenie okazały się niewystarczające. W obliczu narastających zagrożeń ze strony Rosji Ukraina zmuszona jest na nowo definiować swoje podejście do obrony terytorialnej i szukać skuteczniejszych gwarancji na arenie międzynarodowej.