ChatGPT stawia diagnozy lepiej niż lekarze: jak to działa w praktyce.

Nieprzewidywalne skutki medycznego samodiagnostyki

Jak informuje Vox: Pewien artysta z Niemiec, który uwielbiał malować na świeżym powietrzu, trafił do szpitala z powodu ukąszenia przez owada z kilkoma objawami, których lekarze nie potrafili zinterpretować. Po miesiącu bezskutecznego leczenia zaczął wprowadzać swoje informacje medyczne do ChatGPT, który ostatecznie zaproponował diagnozę: tularemia, znana również jako chłód króliczy. Czat-bot okazał się mieć rację, ten przypadek został później udokumentowany w recenzowanym badaniu medycznym.

W tym samym czasie inne badanie opisywało mężczyznę, który zgłosił się do szpitala w USA z objawami psychozy, podejrzewając, że jego sąsiad go truje. Jak się okazało, pacjent pytał ChatGPT o alternatywy dla chlorku sodu (zwykłej soli). Czat-bot poradził mu bromek sodu, który jest stosowany do czyszczenia basenów. Przyjmował tę toksyczną substancję przez trzy miesiące, a gdy przestał, potrzebował trzech tygodni psychiatrycznej pomocy, aby się ustabilizować.

Wszyscy wiemy, jak szukać w Google informacji na temat tajemniczych chorób. Wprowadzasz objawy, czasami znajdujesz użyteczne porady, a czasami czujesz niepokój, przekonując się, że masz rzadką, niezdiagnozowaną postać raka. Dzięki generatywnej sztucznej inteligencji proces wyszukiwania informacji zyskał nowy wymiar. Poznajcie, doktor ChatGPT.

Czaty AI są atrakcyjną alternatywą dla ludzkiego lekarza, zwłaszcza biorąc pod uwagę bieżący brak lekarzy oraz większe bariery w dostępie do opieki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych.

ChatGPT nie jest lekarzem, tak jak Google nie jest lekarzem. Wyszukiwanie informacji medycznej w obu platformach może prowadzić do błędnych wniosków. Jednak w przeciwieństwie do Google, który po prostu kieruje użytkowników do informacji, ChatGPT i inne duże modele językowe (LLM) oferują możliwość interakcji. Są stworzone dla wygody, zaangażowania i stałej dostępności. To sprawia, że czaty AI są atrakcyjnymi alternatywami dla ludzkiego lekarza, zwłaszcza biorąc pod uwagę niedobór pracowników medycznych oraz inne bariery w dostępie do opieki zdrowotnej w USA.

Jak pokazuje przypadek z chłodem króliczym, te narzędzia mogą przetwarzać różnorodne dane i, ucząc się na licznych artykułach medycznych, czasami dochodzą do wniosków, które lekarze mogli przeoczyć. Jednak mogą również wydawać naprawdę niebezpieczne porady medyczne.

Istnieje różnica między pytaniem o porady medyczne w czat-bocie a omawianiem swojego zdrowia. Jeśli wszystko robić prawidłowo, komunikacja z ChatGPT może pomóc w poprawie rozmów z lekarzem i, w konsekwencji, poprawić opiekę medyczną. Tylko nie pozwól, aby AI przekonało cię do jedzenia środka czyszczącego basenów.

Prawidłowe i nieprawidłowe sposoby komunikacji z doktorem ChatGPT

Wielu ludzi już korzysta z ChatGPT w celu uzyskania porad medycznych. Zgodnie z badaniem KFF z 2024 roku, około jeden na sześciu dorosłych w USA twierdzi, że co miesiąc korzysta z czatów AI w celu uzyskania porad medycznych. Jednak większość z nich nie jest pewna dokładności informacji dostarczanych przez boty, co jest całkowicie zrozumiałe, biorąc pod uwagę powszechną tendencję LLM do generowania 'halucynacji' i możliwość dostarczania szkodliwych informacji medycznych. Głównym problemem dla przeciętnego użytkownika jest umiejętność odróżnienia faktów od fikcji.

“Szczerze mówiąc, uważam, że ludzie powinni być bardzo ostrożni, korzystając z tego w celach medycznych, szczególnie jeśli nie mają ekspertowej wiedzy, aby odróżnić, co jest prawdą, a co nie,” - powiedziała doktor Roxane Danesch, profesor i badacz AI w Stanford Medical School. “Kiedy to działa, wygląda to całkiem dobrze, ale jeśli nie - może być katastrofalnie.”

Czat-boty mogą również być 'uległe' lub dążyć do zadowolenia, co może prowadzić do błędnych porad, jeśli uznają, że to jest to, co chcesz usłyszeć.

Jeśli masz listę rzeczy do zapytania swojego lekarza, ChatGPT może pomóc w sformułowaniu pytań.

Jednak jeśli nie zapomnisz o sprawdzeniu objawów, takie narzędzia jak ChatGPT mogą być bardzo pomocne w uzyskiwaniu dodatkowych informacji na temat swojego zdrowia na podstawie już wcześniej powiedział lekarza lub lepszego zrozumienia jego zapisów medycznych. Jeśli masz listę pytań do lekarza, ChatGPT może pomóc w ich sformułowaniu. Jeśli masz wyniki testów i musisz omówić następne kroki z lekarzem, możesz to omówić z czat-botem, ale nie należy oczekiwać od niego specyficznych porad medycznych.

I w rzeczywistości, gdy mowa o komunikacji, istnieją dowody, że ChatGPT może być nawet lepszy w tej kwestii. Jedno badanie z 2023 roku porównało odpowiedzi lekarzy na pytania dotyczące zdrowia z odpowiedziami AI na te same pytania. Profesjonaliści medyczni ocenili wszystkie odpowiedzi i stwierdzili, że te generowane przez czat-bot miały lepszą jakość i więcej empatii. Jednak to nie zastępuje prawdziwego spotkania lekarza z pacjentem. Warto zauważyć, że średnio pacjenci otrzymują tylko 18 minut na wizycie u swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Jeśli zgłaszasz się tylko raz w roku, to nie bardzo dużo czasu na komunikację z lekarzem.

Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do twojego lekarza, ChatGPT nie jest zobowiązany do przestrzegania wymogów HIPAA. Czat-boty zazwyczaj mają ograniczone środki zapewnienia prywatności. Oznacza to, że jakiekolwiek informacje medyczne, które podajesz, mogą być przechowywane w pamięci AI i wykorzystywane do uczenia się dużych modeli językowych w przyszłości.

Przyszłość usług botów w opiece medycznej

Nawet jeśli nie używasz AI do rozwiązywania medycznych zagadek, twój lekarz prawdopodobnie już to robi. Zgodnie z raportem Elsevier z 2025 roku, około połowa lekarzy stwierdziła, że pracują z narzędziami AI, a nieco więcej twierdzi, że oszczędza im to czas. Każdy piąty lekarz twierdzi, że używał AI, aby uzyskać drugą opinię w trudnych przypadkach. To niekoniecznie oznacza, że twój lekarz pyta ChatGPT o twoje objawy.

Lekarze już wcześniej używali narzędzi opartych na AI do pomocy w diagnozowaniu pacjentów i prowadzeniu notatek, zanim pojawił się ChatGPT. Do takich narzędzi należą systemy wsparcia decyzji klinicznych, zaprojektowane specjalnie dla lekarzy, które już znacznie przewyższają zwykłe czat-boty - chociaż czat-boty mogą naprawdę uzupełniać istniejące narzędzia. Badanie z 2023 roku pokazuje, że lekarze, którzy pracowali z ChatGPT, tylko nieznacznie lepiej diagnozowali testowe przypadki niż ci, którzy pracowali samodzielnie. Ciekawe, że sam ChatGPT osiągnął najlepsze wyniki.

To badanie stało się tematem dyskusji w prasie, prawdopodobnie z powodu sugestii, że czat-boty AI mogą być lepsze od lekarzy w diagnozowaniu. Jeden z współautorów, doktor Adam Rodman, zasugerował, że mogłoby to nie być prawdą, gdyby lekarze byli bardziej otwarci na wysłuchanie ChatGPT, niż uważali, że czat-boty się mylą, gdy wyniki nie są zgodne z ich wnioskami. Oczywiście AI może się mylić, ale może również zidentyfikować powiązania, które ludzie mogli przeoczyć. Jeszcze raz, przypomnijcie sobie przypadek z chłodem króliczym.

“Pacjenci powinni rozmawiać ze swoimi lekarzami o ich użyciu LLM, a szczerze mówiąc, lekarze powinni rozmawiać ze swoimi pacjentami o ich wykorzystaniu LLM.”

“Średni lekarz wyraźnie dostrzega, gdy coś jest nie tak,” - zauważył Rodman, internista w Beth Israel Deaconess Medical Center i wykładowca w Harvard Medical School. “Nie wiem, czy przeciętny pacjent ma taką samą zdolność.”

W najbliższej przyszłości nie należy oczekiwać pojawienia się doktora ChatGPT w twojej lokalnej klinice. Raczej zobaczysz AI w roli asystenta, który oszczędza lekarzowi czas na prowadzenie notatek, a być może później pomaga w analizowaniu danych. Twój lekarz może używać AI do szybszego tworzenia raportów dla pacjentów. W miarę rozwoju technologii AI możliwe jest wprowadzenie szerszego wykorzystania takich narzędzi w diagnozowaniu i uzyskiwaniu drugiej opinii. Jednak nie oznacza to, że powinieneś z pośpiechem kierować się do ChatGPT z pilnymi pytaniami medycznymi. Jeśli już postanowisz to zrobić, koniecznie poinformuj lekarza o swoim doświadczeniu.

“Pacjenci powinni rozmawiać ze swoimi lekarzami o użyciu LLM, a szczerze mówiąc, lekarze powinni komunikować się ze swoimi pacjentami o ich użyciu LLM,” - podkreślił Rodman. “Jeśli będziemy po prostu szczerzy wobec siebie, to prowadzi do bardziej efektywnych rozmów.”