Od porażki do legendy: jak To wspaniałe życie stało się ulubionym filmem.

Jak informuje ТСН: Film „To wspaniałe życie” (It’s a Wonderful Life) w reżyserii Franka Capry stał się prawdziwym fenomenem w historii światowej kinematografii. Nakręcony w 1946 roku, przeszedł drogę od kasowej klapy do statusu jednego z najulubieńszych i najbardziej wpływowych filmów XX wieku.

Dziś ten film stale trafia na listy najlepszych filmów świątecznych wszech czasów, zajmuje czołowe miejsca w rankingach najbardziej inspirujących obrazów i uważany jest za obowiązkowy do obejrzenia w czasie świątecznym. Jednak jego fenomen polega na tym, że jest znacznie więcej niż tylko „świątecznym kinem”.

Historia powstania: od prywatnej broszury do hollywoodzkiej klasyki

Podstawą filmu było opowiadanie Philipa Van Dorena Sterna „Największy dar”, napisane jeszcze w 1939 roku. Po kilku nieudanych próbach jego publikacji, autor w 1943 roku samodzielnie wydrukował 24-stronną broszurę świąteczną i rozesłał ją do przyjaciół i rodziny. Ta historia o człowieku, który widzi świat bez siebie, stała się podstawą jednego z najsłynniejszych filmów w historii.

Opowiadanie przyciągnęło uwagę przedstawicieli studia RKO Pictures, a w 1944 roku prawa do niego zostały zakupione za 10 tysięcy dolarów. Adaptacją zajmowali się znani scenarzyści, jednak prawdziwy potencjał historii odkrył Frank Capra.

Wracając z II wojny światowej, Capra założył studio Liberty Films wraz z innymi wybitnymi filmowcami. „To wspaniałe życie” stało się pierwszym i jedynym filmem wydanym pod ich marką.

Zdjęcia odbyły się w pawilonach RKO Radio Pictures Studios w Kalifornii oraz na ranczu zdjęciowym. W ramach tworzenia filmu zbudowano rozbudowaną dekorację wymyślonego miasta Bedford Falls: główną ulicę z 75 sklepami, osiedla mieszkalne i budynki użyteczności publicznej.

Proces zdjęciowy trwał 90 dni – od 15 kwietnia do 27 lipca 1946 roku – i zakończył się dokładnie w terminie, co było rzadkością w tamtym czasie.

Fabuła i główny bohater: zwykły człowiek z wielkim sercem

Głównym bohaterem filmu jest George Bailey, grany przez Jamesa Stewarta, który jest zwyczajnym mieszkańcem małego miasteczka, który zawsze marzył o wydostaniu się w wielki świat, ale ciągle poświęcał swoje pragnienia dla innych: rodziny, przyjaciół, społeczności.

W Wigilię, znajdując się w długach i rozpaczy, George myśli o samobójstwie. W tym momencie przychodzi do niego anioł stróż Clarence Oddbody, który ma misję uratować Bailey'a, aby zasłużyć na swoje skrzydła.

Clarence otwiera przed Georgem alternatywną rzeczywistość – świat, w którym nigdy nie istniał. To poznanie pomaga bohaterowi uświadomić sobie, jak ważne jest jego życie dla innych.

Finał filmu jest poruszający: mieszkańcy miasta jednoczą się, aby wesprzeć Georga, a jego brat wygłasza toast:„Za mojego starszego brata Georga – najzamożniejszą osobę w mieście”.

Porażka, która zrujnowała karierę – i stworzyła legendę

Premiera filmu miała miejsce 20 grudnia 1946 roku. Pomimo pięciu nominacji do Oscara i wygranej Capry w Złotych Globach, film poniósł porażkę kasową: koszty wyniosły około 3,18 miliona dolarów, a przychody tylko 3,3 miliona.

To doprowadziło do bankructwa Liberty Films i w zasadzie złamało karierę Capry – w ciągu następnych dwóch dekad nakręcił tylko pięć filmów. Krytycy, w tym Bosley Crowther, zarzucili filmowi nadmierną sentymentalność i „iluzoryczność” świata.

Druga szansa i narodziny świątecznej tradycji

Uznanie przyszło znacznie później. W latach 70. XX wieku, po wygaśnięciu praw autorskich, „To wspaniałe życie” trafiło do domeny publicznej, a amerykańskie stacje telewizyjne zaczęły masowo emitować go przed Świętami Bożego Narodzenia. Wtedy film znalazł swojego widza.

Z czasem oglądanie filmu w czasie świąt stało się tradycją dla milionów rodzin, a sam film stał się synonimem świątecznego nastroju. Paradoksalnie, Capra później przyznał, że nie planował tworzyć opowieści świątecznej – to właśnie miłość widzów uczyniła ją taką.

Światowe uznanie i wpływ na kulturę

Z biegiem lat „To wspaniałe życie” zyskało status klasyki:

• zostało wpisane do Narodowego Rejestru Filmów USA;

• zajęło pierwsze miejsce w rankingu najbardziej inspirujących amerykańskich filmów według AFI;

• zajmuje wysokie miejsca na listach IMDb i BBC;

• cytowane regularnie w innych filmach, literaturze i kulturze masowej.

Miasto Seneca Falls w stanie Nowy Jork uważa się za prototyp Bedford Falls i co roku organizuje festiwal poświęcony filmowi, podkreślając jego kulturowy wpływ.

Czemu warto obejrzeć ten film dzisiaj

Krytycy filmowi nazywali Caprę „wielkim pocieszycielem”, a jego styl – połączeniem realistycznych problemów z wiarą w ludzką dobroć. Jak zauważył Roger Ebert, to jeden z tych filmów, które z biegiem lat stają się tylko lepsze, podobnie jak „Casablanca”.

„To wspaniałe życie” przypomina, że nawet jeśli nasze życie wydaje się zwyczajne lub niepozorne, może mieć ogromne znaczenie dla innych. To właśnie ta myśl czyni film wiecznym i uniwersalnym.

„To wspaniałe życie” – to nie tylko klasyczny film i nie tylko świąteczna opowieść. To kinowa przypowieść o wartości każdej osoby, która z niedocenienia i porażki przeszła do międzynarodowego uznania.

Dlatego ten film pozostaje aktualny i co roku wraca na ekrany wraz ze świętami Bożego Narodzenia, przypominając o tym, że życie, pomimo wszelkich trudności, może być wspaniałe.