Zagadki wiszapów starszych niż Stonehenge: starożytny kult wody w górach Armenii.

Jak informuje ТСН: Grupa archeologów ustaliła, że tajemnicze kamienne słupy - wiszapy, które znajdują się na Wyżynie Armeńskiej i są starsze od Stonehenge prawie o tysiąc lat, zostały stworzone przez starożytny kult związany z wodą. Ten projekt badawczy otworzył nowe możliwości do badania funkcji monolitów oraz powodów ich umiejscowienia w trudno dostępnych górskich rejonach.

Wiszapy to kamienne kolumny o wysokości od 1,1 do 5,5 metra, wydrążone z bazaltu i andezytu. Mają formy ryb, bydła, lub są połączeniem figur zoomorficznych. Wiek tych zabytków przekracza 6 tysięcy lat, a ich odkrycia znajdują się nie tylko na terenie współczesnej Armenii, ale również w sąsiednich regionach. Większość z nich zlokalizowana jest na wysokościach od 1000 do 3000 metrów nad poziomem morza, co rodzi pytania wśród naukowców, jak starożytne społeczności mogły transportować ciężkie kamienne bloki przez trudny górski teren i ustawiać je w pionie.

Analiza i odkrywanie wzorców

W trakcie szerokiej analizy 115 wiszapów badacze odkryli wzorce ich rozmieszczenia. Dzięki kartografii GIS, modelowaniu 3D i metodom statystycznym udało się potwierdzić, że te kamienne słupy zazwyczaj stoją w pobliżu źródeł wody: gorących i naturalnych źródeł, starożytnych budowli nawadniających, strumieni wody topniejącej lub kraterów wulkanicznych. To sugeruje, że wiszapy były prawdopodobnie częścią rytuałów, w których woda odgrywała centralną rolę jako źródło życia.

Wysokościowa różnicacja pomników

Naukowcy zwrócili również uwagę na wyraźne rozmieszczenie pomników według wysokości. Jedna grupa wiszapów koncentruje się na wysokości około 1900 metrów, inna - na około 2700 metrów. Badacze sugerują, że takie rozróżnienie może wskazywać na różne strefy przyrodnicze oraz sezonowe migracje ludzi w poszukiwaniu pastwisk. Na przykład kamienie w kształcie ryb częściej spotyka się w pobliżu wysoko górskich źródeł, podczas gdy figury zoomorficzne znajdują się niżej, gdzie woda była wykorzystywana do rolnictwa.

Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie NPJ Heritage Science podkreślają: niezwykły rozkład wysokościowy i bliski związek z zasobami wodnymi świadczą o złożonym systemie wierzeń i rytuałów starożytnych mieszkańców wyżyny. Jednocześnie jedna z głównych zagadek pozostaje bez odpowiedzi - jak dokładnie ludzie sześć tysięcy lat temu zdołali dostarczyć i ustawić w górach kamienie o takich rozmiarach.

Tego typu badania nie tylko poszerzają naszą wiedzę o starożytnych kulturach, ale także otwierają nowe perspektywy do zrozumienia ich interakcji z zasobami naturalnymi. Wiszapy, jako jeden z najbardziej tajemniczych elementów dziedzictwa kulturowego Wyżyny Armeńskiej, obiecują stać się przedmiotem dalszych badań naukowych, które pomogą wyjaśnić tajemnice przeszłości.