Ponad 4,6 miliona przesiedleńców bez dachu nad głową: dlaczego państwowe mechanizmy pomocy zawodzą?.

Sytuacja osób wewnętrznie przesiedlonych w Ukrainie

Jak informuje Espreso.tv: W lutym 2026 roku w Ukrainie zarejestrowano ponad 4,6 miliona osób wewnętrznie przesiedlonych (ang. internally displaced persons, IDP). Faktycznie w stanie przesiedlenia przebywa około 3,7 miliona. Wśród nich dominują kobiety i dzieci, które osiedlają się w obwodach przyfrontowych i centralnych, a także w dużych, bezpiecznych miastach. Dla wielu rodzin, jak dla Oksany Kostowskiej, która opuściła dom w 2014 roku i w 2023 roku przeprowadziła się do Lwowa z trójką dzieci, brak mieszkania to wciąż ogromny problem.

Oksana Kostowska doświadczyła zniszczenia swojego domu, niewoli i wielu trudności w szukaniu lokum.

„Wyszłam z Lonią na rękach i upadłam na kolana. Boże, tak płakałam, tak krzyczałam, bo zrozumiałam, że to już koniec, nikt mnie nie tknie, jestem bezpieczna…”

„Opadały mi już ręce. Przez znajomych chodziliśmy nawet do telewizji. Poruszałam ten temat w mediach społecznościowych. Statystyki mówią, że zobaczyło to 120 tysięcy osób, ale nikt z nich nie zaproponował choćby jakiejś pomocy mieszkaniowej”

Państwowe programy i inicjatywy

Państwo dysponuje kilkoma narzędziami wsparcia dla przesiedleńców, takimi jak:

• miesięczny zasiłek na utrzymanie (2000 hrywien dla dorosłych, 3000 hrywien dla dzieci i osób z niepełnosprawnościami);
• programy mieszkań modułowych i tymczasowych.

Program „eOsiela” oferuje preferencyjne oprocentowanie (3% lub 7%) dla przesiedleńców, jednak rzeczywistość jest trudna. Około 40% wynajmujących wątpi w wypłacalność takich lokatorów, a 32% obawia się, że znikną bez zapłaty. Te systemowe bariery znacząco utrudniają znalezienie mieszkania.

We Lwowie niedawno wyłoniono zwycięzcę konkursu architektonicznego na nowy kompleks socjalny przy ulicy Iwana Wełyczkowskiego, który pomieści 300 mieszkań. To przedsięwzięcie może być ważnym krokiem w rozwiązaniu problemów mieszkaniowych przesiedleńców. Jednak obecna sytuacja pokazuje, że mimo istnienia rządowych programów, potrzeby IDP są wciąż niezaspokojone.

„Ta mama kolegi mojego syna powiedziała: 'Nie zostaniesz na ulicy. Uspokój się. Zaraz znajdziemy ci mieszkanie'”

Sytuacja osób wewnętrznie przesiedlonych w Ukrainie pozostaje skomplikowana, mimo starań państwa o ich wsparcie. Wysoka liczba przesiedleńców i niedobór dostępnych mieszkań wskazują na potrzebę bardziej kompleksowego podejścia do tego problemu. Ostatnie inicjatywy, jak nowy kompleks socjalny we Lwowie, mogą pozytywnie wpłynąć na sytuację, ale aby skutecznie rozwiązać kwestię mieszkaniową, konieczne jest także zmniejszenie barier społecznych i ekonomicznych, z jakimi mierzą się przesiedleńcy. Zrozumienie wyzwań stojących przed IDP może być pierwszym krokiem w kierunku budowania bardziej inkluzywnego społeczeństwa.