Cztery lata wojny a psychika Ukraińców: skala lęku, depresji i zespołu stresu pourazowego.

Jak cztery lata wojny odcisnęły się na psychice Ukraińców?

Jak informuje Novyny.live: Po czterech latach konfliktu zbrojnego kondycja psychiczna społeczeństwa ukraińskiego budzi poważny niepokój. Dane z badań jednoznacznie wskazują na powszechność problemów takich jak stany lękowe, depresja oraz zespół stresu pourazowego (PTSD). System medyczny HELSI odnotował na początku 2023 roku, że jedynie 4% obywateli Ukrainy określiło swój stan psychiczny jako 'bardzo dobry'. To alarmujący sygnał dotyczący skali kryzysu.

W 2025 roku ponad 70% dorosłych Ukraińców doświadczyło lęku, depresji lub silnego stresu. Objawy charakterystyczne dla PTSD w ciągu minionego roku odczuwało blisko 50% ankietowanych. Wojna pozostawia zatem głębokie, długotrwałe piętno w psychice ludności cywilnej, co jest typowe dla przedłużających się konfliktów zbrojnych.

Psycholożka Olena Bortnikova, dyrektorka centrum psychologicznego 'DiLenD', podkreśla: 'Znajdujemy się w stanie chronicznej traumatyzacji spowodowanej wojną'.

Zgodnie z wynikami sondaży, 75% Ukraińców jest niezadowolonych ze swojego życia, a 65% odczuwa wysoki poziom niepokoju. Wśród najczęstszych problemów, z jakimi zgłaszają się po pomoc, wymienia się:

• zaburzenia lękowe
• stany depresyjne
• objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD)
• prokrastynację
• perfekcjonizm

Olena Bortnikova zwraca uwagę na fakt, że 'PTSD może mieć charakter odroczony', co sugeruje ryzyko ujawnienia się negatywnych skutków dla zdrowia psychicznego także w przyszłości.

Eksperci wyróżniają kilka faz, przez które przechodzi psychika Ukraińców: ostry szok, wyczerpanie i strata, adaptacja i funkcjonowanie oraz obciążenie psychologiczne. 'Niestety, doświadczenia wielu krajów dotkniętych długotrwałymi wojnami pokazują, że psychika ludzka przechodzi w stan mobilizacji' – dodaje Bortnikova. To dowodzi na pilną potrzebę wdrożenia kompleksowego systemu wsparcia psychologicznego w warunkach przedłużającego się konfliktu.

Kluczową rolę odgrywa samoświadomość. 'Jeśli dana osoba potrafi dokonać dobrej autorefleksji i samodzielnie odpowiedzieć na pytanie «dlaczego jest mi smutno?», to już mamy 90% gwarancji, że poradzi sobie z tym sama' – zauważa Olena Bortnikova. Umiejętność introspekcji jest zatem niezwykle cennym zasobem w obliczu chronicznego stresu i niepewności.

Pilna potrzeba systemowego wsparcia psychologicznego

Kondycja psychiczna Ukraińców po czterech latach wojny wymaga zatem szczególnej uwagi i skoordynowanego wsparcia. Konieczne jest uwzględnienie zidentyfikowanych problemów i zapewnienie odpowiedniej pomocy, aby poprawić dobrostan psychiczny społeczeństwa.

Sytuacja ta podkreśla konieczność podjęcia systemowych działań i wdrożenia programów pomocowych. Mając na uwadze powagę problemów, z jakimi mierzą się obywatele, niezbędna jest aktywizacja służb psychologicznych, zapewnienie dostępu do terapii oraz edukacja w zakresie umiejętności radzenia sobie. Biorąc pod uwagę długotrwałość konfliktu, organizacje państwowe i pozarządowe muszą opracować strategie ukierunkowane na długofalową psychospołeczną rehabilitację poszkodowanych. Wsparcie zdrowia psychicznego powinno stać się priorytetem na każdym poziomie życia społecznego.