Befana: kto to jest włoska czarownica, która przynosi dzieciom słodycze i węgiel.

Jak informuje ТСН: Befana to jedna z najstarszych postaci zimowego cyklu w Europie. Współcześni Włosi uważają ją za dobroduszną czarownicę, która przynosi dzieciom słodkości. Latała na miotle na długo przed tym, jak ten element stał się symbolem czarownictwa, a jej wygląd tradycyjnie jest prosty: znoszone ubrania, wyblakły szal i kosz ze słodyczami za plecami.

Jednak obraz Befany ma swoje korzenie w czasach przedchrześcijańskich. Badacze porównują ją z germańskimi i alpejskimi duchami zimy - Pergo, Golei, Frau Holdą, które odwiedzały domy, kontrolowały porządek i oceniano pracowitość ludzi. Dlatego w bajkach Befana nie tylko obdarza prezentami, ale i karze leniwych.

Słodycze czy węgiel: symbolika nagrody i kary

Skarpeta, którą dzieci wieszają przy kominku lub łóżku, pełni swego rodzaju «raport» o zachowaniu przez rok. Grzeczni dostają słodycze, ciastka lub drobne prezenty, podczas gdy niegrzeczni mogą znaleźć bryłę gorącego węgla.

W wczesnych wersjach folkloru kary były znacznie surowsze: Befana mogła zostawić popiół lub całkowicie nic, sugerując konieczność przemyślenia i odnowy. Węgiel symbolizuje nie tylko winę, ale i przypomnienie o samodoskonaleniu i oczyszczeniu ogniem nowego roku.

Czemu przychodzi właśnie w noc z 6 stycznia

Epifania, czyli Objawienie, w Italii jest ściśle związana z pogańskimi rytuałami zakończenia roku. Noc z 6 stycznia uważano za moment, gdy stary rok ostatecznie gaśnie, a nowy nabiera mocy. Dlatego przybycie Befany staje się ostatnim rytuałem zimowych świąt, który łączy oczyszczenie, sprawdzenie i błogosławieństwo domu.

Rzymie wciąż odbywają się kolorowe jarmarki, gdzie obraz czarownicy staje się głównym symbolem święta: figury, maski, zabawki i nawet wypieki w kształcie Befany wypełniają ulice.

Między straszną przeszłością a dziecięcą bajką

Dziś Befana w głównej mierze postrzegana jest jako dobra czarownica, która kończy cykl zimowych świąt. Ale jej obraz przypomina, że w zimowych tradycjach Europy zawsze splatają się dwie strony - jasna, przynosząca nadzieję, oraz ciemna, która wystawia człowieka na próbę, przypominając o odpowiedzialności i uczciwości przed sobą.

Na zakończenie, warto wspomnieć panią Metelicę z dziecięcej bajki: władczynię podziemnego świata i echa wielkiej Bogini prastarej Europy.