Era kontroli zbrojeń dobiegła końca. Po wygaśnięciu układu START III świat bez ograniczeń atomowych.

Koniec pewnej epoki w kontroli zbrojeń

Jak informuje TSN.ua: 5 lutego 2026 roku wygasł traktat START III, ostatnia obowiązująca umowa międzynarodowa, która nakładała limity na strategiczne arsenały nuklearne Stanów Zjednoczonych i Rosji. Oznacza to, że na świecie nie obowiązują już żadne prawnie wiążące ograniczenia rozwoju broni atomowej. Porozumienie, zawarte między tymi dwoma mocarstwami, dopuszczało maksymalnie 1550 rozstawionych strategicznych głowic jądrowych po każdej ze stron.

System kontroli nad bronią jądrową zaczął się kształtować po kryzysie kubańskim z 1962 roku, który był jedną z najgroźniejszych konfrontacji między USA a ZSRR. Dzięki późniejszym porozumieniom rozbrojeniowym zdemontowano ponad 80% światowych arsenałów atomowych, co pokazywało wolę mocarstw do redukcji zagrożenia. Wygaśnięcie START III stawia jednak pod znakiem zapytania dalsze losy kontroli zbrojeń i może prowadzić do wzrostu napięć w relacjach międzynarodowych.

Zagrożenia dla globalnego bezpieczeństwa

Prezydent USA Donald Trump odrzucił rosyjską propozycję tymczasowego utrzymania ograniczeń, co może wskazywać na zmianę polityki obu państw w kwestii broni jądrowej. Warto przypomnieć, że dotychczasowy system kontroli służył realizacji kilku kluczowych celów:

• zwiększenie przewidywalności i obniżenie poziomu napięcia;
• zapewnienie przejrzystości dzięki inspekcjom i wymianie danych;
• redukcja bodźców do wykonania pierwszego uderzenia;
• stabilizacja relacji między mocarstwami.

Sytuacja po wygaśnięciu START III budzi niepokój społeczności międzynarodowej, ponieważ może wpłynąć na globalne bezpieczeństwo i stabilność strategiczną. Brak jakichkolwiek limitów dla arsenałów nuklearnych grozi wyścigiem zbrojeń, który zagraża pokojowemu współistnieniu państw. To historyczny regres w dziedzinie nieproliferacji.

Koniec traktatu oznacza, że oba kraje mogą swobodnie rozwijać swoje arsenały jądrowe bez międzynarodowych regulacji. Może to skutkować wzrostem napięć nie tylko w relacjach amerykańsko-rosyjskich, ale i w skali globalnej, ponieważ inne państwa mogą zdecydować się na wzmocnienie własnych programów atomowych w odpowiedzi na te zmiany. Niezbędne jest, by społeczność międzynarodowa zwróciła uwagę na tę sytuację i podjęła wysiłki w celu przywrócenia dialogu w sprawie kontroli zbrojeń, aby uniknąć eskalacji konfliktów w przyszłości.