Ukraińskie kobiety rodzą dzieci po zmarłych mężach: jak działa reprodukcja.

Jak informuje ТСН: Wojna zabiera najlepszych. Największe straty, jakie ponosi Ukraina, to śmierć młodych żołnierzy, którzy nie zdążyli założyć rodzin i urodzić dzieci. To nie tylko osobisty ból dla rodzin, ale także poważny cios dla genetycznego funduszu narodu.

Stając wobec utraty ukochanej osoby, pojawia się pytanie, jak kontynuować ród. Światowa praktyka pokazuje, że to możliwe. Reprodukcja postmortem — poczęcie dziecka po śmierci jednego z rodziców z pomocą zamrożonych komórek — zyskuje na popularności także w Ukrainie. Eksperci już odnotowują pierwsze przypadki narodzin dzieci od poległych żołnierzy.

Unikalny precedens: dziecko po poległym żołnierzu w Izraelu

Latem omawiano unikalny przypadek w Izraelu. 11 czerwca Hadas Levi urodziła chłopca od żołnierza Nataniela Silberga, który zginął w 2023 roku. Para była zaręczona, ale nie była małżeństwem, a po stracie Hadas postanowiła zostać matką.

• Lekarze zdołali pobrać niezbędne próbki z ciała poległego żołnierza. Po 7 października procedura pobierania nasienia od zmarłych w Izraelu stała się standardowa, ponieważ tego chciały setki krewnych po śmierci żołnierzy.

• Wcześniej do pobrania potrzebne było uzyskanie zezwolenia sądowego, ale po 7 października prawo zmieniono: teraz procedura została dozwolona bez orzeczenia, ale wykorzystanie materiału bez niego nie jest możliwe.

• Kobieta uzyskała sądowe uznanie się za partnerkę cywilną i otrzymała zgodę na zapłodnienie. Z dziewięciu pobranych próbek tylko jedna okazała się żywotna, ale to wystarczyło do urodzenia zdrowego chłopca w czerwcu 2025 roku.

Specjaliści podkreślają, że ten temat obejmuje nie tylko kwestie medyczne, ale także głębokie ludzkie uczucia oraz skomplikowane dylematy religijne i moralne. Dyskusja oraz legislacyjne regulacje dotyczące reprodukcji postmortem wymagają delikatności i podejścia interdyscyplinarnego.

Poczęcie po stracie: co mówią ukraińscy lekarze

Ukraińscy specjaliści potwierdzają, że przypadek w Izraelu nie jest wyjątkiem, ale zasługuje na uwagę w warunkach wojny. Podobne historie również zostały odnotowane w Ukrainie.

„U nas obowiązuje prawo, które pozwala na wykorzystanie zamrożonych plemników poległych żołnierzy. Z tego prawa mogą skorzystać żony lub partnerki z poinformowaną zgodą lub testamentem na wykorzystanie plemników. Myślę, że takich przypadków będzie więcej” — mówi lekarz-reproduktoolog Włodzimierz Kotlik.

Plemniki po śmierci: technicznie możliwe, ale jest czasowy limit

Specjalista stwierdza, że technicznie możliwe jest pobranie plemników z ciała martwego mężczyzny, ale czas jest kluczowy — plemniki są żywe tylko 24–36 godzin po śmierci.

W Ukrainie wszystkie przypadki dotyczą wykorzystania zamrożonego nasienia, które żołnierze oddali wcześniej.

Testament czy sąd: warunki wykorzystania materiału genetycznego w Ukrainie

Kriobank klinik przechowuje dziesiątki tysięcy dawek zamrożonego nasienia żołnierzy. Aby wykorzystać nasienie po śmierci żołnierza, konieczne są dwa warunki:

„W Ukrainie jest to możliwe w dwóch przypadkach. Jeśli mężczyzna zostawił testament, jego żona lub partnerka może skorzystać z tej możliwości. Jeśli jednak dokumentu nie ma, kobieta musi udowodnić w sądzie, że odziedziczyła plemniki” — wyjaśnia Włodzimierz Kotlik.

Kontrowersyjny precedens w Dnipro

Ekspert przywołuje kontrowersyjny przypadek w Dnipro, gdzie po śmierci mężczyzny jego rodzice sądzą się z synową o wykorzystanie embrionów.

„Pierwszym wyrokiem sądu rodzice już zabrali trzy embriony z sześciu. Ten przypadek świadczy o istnieniu skomplikowanej sytuacji, która przeradza się w publiczne skandale” — komentuje reproduktolog.

Dlaczego izraelski scenariusz jest na razie niemożliwy w Ukrainie?

Włodzimierz Kotlik nie wyklucza, że sytuacja, w której plemniki pobiera się od martwego żołnierza, może się powtórzyć w Ukrainie. Ale istnieje istotna przeszkoda logistyczna:

„To jak najbardziej możliwe. Ale w Ukrainie są duże odległości i brak czasu, dlatego żaden podobny przypadek jeszcze oficjalnie nie został odnotowany” — zauważa lekarz.

Jak żołnierze mogą zadbać o przyszłość: program państwowy

Obecnie jedynym realnym sposobem jest zamrażanie materiału genetycznego na zapas. Program działa aktywnie:

„Program działa od pierwszych dni wojny, wszystkie kliniki DRT przyjmują nasienie żołnierzy do zamrożenia. Początkowo było to bezpłatne, a z czasem państwo zaczęło pokrywać koszty” — mówi Włodzimierz Kotlik.

Co pokrywa NZSU oraz terminy przechowywania

Państwowy program finansuje badania, pobieranie, kriokonserwację oraz przechowywanie materiału dla żołnierzy:

• Dla żywych żołnierzy: bezpłatne przechowywanie przez czas stanu wojennego oraz sześciu miesięcy po jego zakończeniu.

• W przypadku śmierci: komórki rozrodcze będą przechowywane przez trzy lata od momentu śmierci.

Główny zabezpieczenie prawne — testament

Poprawnie sporządzona dyspozycja jest kluczowa dla uniknięcia konfliktów:

„Żołnierze powinni sporządzić testament, aby określić, co robić z próbkami reprodukcyjnymi. Tylko w ten sposób wszystko odbędzie się zgodnie z wolą zmarłego” — podkreśla Włodzimierz Kotlik.

Pierwsze sukcesy: Ukrainki już noszą dzieci

Lekarz potwierdza, że program już ma wyniki:

„W naszej klinice odnotowano dwa przypadki, gdy kobiety skorzystały z próbek po utracie mężów na froncie. Obie kobiety są teraz w ciąży” — zauważa ekspert.

Sytuacja związana z kontynuowaniem rodu po stracie jest bardzo wrażliwa. Wprowadzenie jasnych mechanizmów prawnych oraz informowanie żołnierzy o możliwości kriokonserwacji staje się ważnym zagadnieniem bezpieczeństwa narodowego.