Słoneczny wybuch w listopadzie: jak promieniowanie wzrosło 10 razy na wysokości lotów.

Jak informuje ТСН: W listopadzie zaobserwowano znaczny wzrost poziomu promieniowania nad Ziemią – najwyższy wskaźnik od niemal dwóch dekad. Stało się to dzięki potężnemu słonecznemu wybuchowi 11 listopada, związanym z aktywną plamą AR4274, która wyemitowała strumień wysokoenergetycznych cząstek w kierunku naszej planety.

Naukowcy informują, że wybuch klasy X5.1 był najintensywniejszym w 2025 roku i jedynym spośród niemal dwudziestu podobnych wydarzeń, który towarzyszył przyspieszonym protonom. Po wykryciu wzrostu promieniowania przez czujniki naziemne, badacze uruchomili balony stratosferyczne, aby obserwować zmiany w atmosferze.

Wpływ na nawigację lotniczą

Badania wykazały, że na wysokości około 12 km, na której latają loty komercyjne, poziom promieniowania wzrósł przez pewien czas dziesięć razy w porównaniu do naturalnego tła. Jak zauważa badacz pogody kosmicznej Benjamin Clever z Uniwersytetu Surrey, ten poziom mógłby być niebezpieczny dla kobiet w ciąży podczas długich lotów przekraczających 12 godzin. Chociaż wydarzenie trwało 15 godzin, krytycznie wysokie odczyty występowały tylko w pierwsze dwie godziny.

Takie skoki promieniowania nazywane są wydarzeniami na poziomie Ziemi (GLE) i zdarzają się rzadko: od lat 40. XX wieku odnotowano zaledwie 77 przypadków. Szybkie protony docierają do atmosfery w ciągu kilku minut, wywołując kaskadę wtórnych cząstek, co prowadzi do nagłego wzrostu tła promieniowania. Naukowcy wciąż nie potrafią dokładnie przewidzieć, jaki wybuch może prowadzić do GLE.

Możliwość większych wybuchów

Chociaż listopadowy GLE był umiarkowany w porównaniu do rekordów z przeszłości, zagrożenia pozostają znaczne. Najsilniejsze zarejestrowane GLE miało miejsce w 1956 roku z poziomem około 60 razy wyższym. Badania wskazują, że Słońce może generować jeszcze potężniejsze wybuchy, a analiza radioizotopowa pierścieni drzew sugeruje możliwe wydarzenia, tysiące razy intensywniejsze niż listopadowe.

Przepływy promieniowania mogą utrudniać pracę awioniki. Na przykład, dwa tygodnie przed wydarzeniem w samolocie JetBlue Airbus, który leciał nad Florydą, wystąpiły usterki, przez które samolot nagle stracił wysokość i pasażerowie doznali obrażeń. Naukowcy uważają, że podobne incydenty mogą się powtórzyć, jeśli energetyczne cząstki będą wywoływać awarie w sprzęcie. Eksperci zalecają liniom lotniczym instalowanie na pokładzie czujników promieniowania.

«U pilotów w kabinie mogą jednocześnie uruchamiać się różne sygnały alarmowe. Mogą być zmuszeni do wyłączania i resetowania ustawień różnego sprzętu. W najgorszym przypadku będą musieli ręcznie sterować samolotem. Jeśli jesteście w powietrzu i nadal możecie skontaktować się z kontrolą ruchu lotniczego, możecie zniżyć się na mniejszą wysokość lub zmienić szerokość geograficzną. Ale istnieje prawdopodobieństwo, że piloci nie będą mogli komunikować się przez radio, i będą musieli podjąć inne kroki, aby zmniejszyć skutki», — powiedział Clever.

Naukowcy wcześniej informowali o możliwych skutkach, jeśli jasność Słońca zmniejszy się o 1% rocznie i o 5% w ciągu 20 lat. Chociaż te zmiany mogą wydawać się nieznaczne, badacze ostrzegają, że w rzeczywistości mogłoby to być śmiertelne dla ludzkości.

Ta sytuacja podkreśla znaczenie monitorowania aktywności słonecznej, ponieważ wszelkie istotne skoki mogą wpływać nie tylko na okolice Ziemi, ale także na codzienne życie ludzi, w tym na transport lotniczy. Biorąc pod uwagę częste awarie technologiczne, znaczenie badań naukowych w tej dziedzinie staje się coraz bardziej oczywiste.