Eksplozja skarg na mobilizację – wzrost aż 333-krotny. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje na głęboki kryzys.

Lawinowy przyrost zgłoszeń o naruszeniach podczas mobilizacji

Jak informuje Novyny.live: Dmytro Łubinec, ukraiński Rzecznik Praw Obywatelskich, alarmuje o dramatycznym wzroście liczby skarg dotyczących łamania praw obywateli w trakcie procesów mobilizacyjnych. W 2025 roku odnotowano ich 333 razy więcej niż w początkowym okresie pełnoskalowej inwazji. Jak podkreślił, zjawisko to ma już charakter systemowy i wymaga natychmiastowej reakcji ze strony dowództwa wojskowego. W odpowiedzi na zaistniałą sytuację Łubinec zapowiedział zwołanie wewnętrznych narad poświęconych tej kwestii.

Dla porównania, w 2022 roku wpłynęło zaledwie 18 doniesień o nadużyciach związanych z poborem – problem nie był wówczas tak palący. Jednak już w 2023 roku sytuacja uległa radykalnej zmianie, a naruszenia zaczęły przybierać formę systemową. W 2026 roku, w reakcji na rosnącą falę skarg, wszczęto dziesiątki postępowań karnych, co dobitnie świadczy o powadze problemu.

Inspekcje przeprowadzone w obwodach zakarpackim i mikołajowskim ujawniły liczne przypadki łamania praw obywateli. Część pracowników terytorialnych centrów uzupełnień (odpowiedników wojskowych komend uzupełnień) usłyszała już zarzuty, co pokazuje, że organy ścigania podejmują aktywne działania w tej sferze.

„Problem ma charakter systemowy” – Dmytro Łubinec

Rzecznik zaznaczył również, że „niestety, na dzień dzisiejszy muszę stwierdzić, iż jedynym mechanizmem, który choć trochę działa w tej kwestii, jest jawność”. Ta wypowiedź uwypukla rolę transparentności i otwartości w procesach mobilizacyjnych jako kluczowego narzędzia ochrony praw obywateli. Łubinec dodał też: „W 2026 roku zaobserwowaliśmy diametralnie nowy, pozytywny odzew ze strony organów ścigania”, co wskazuje na zmiany wywołane narastającą presją społeczną.

Konieczność pilnych działań

Skala naruszeń praw obywateli podczas mobilizacji wymaga zatem natychmiastowego i kompleksowego podejścia ze strony odpowiednich instytucji, aby w warunkach wojennych zagwarantować poszanowanie praw człowieka.

Gwałtowny przyrost skarg może świadczyć o niedostatecznym przygotowaniu i braku precyzyjnych regulacji dotyczących procedur poborowych. Niezbędne jest, aby dowództwo wojskowe oraz organy ścigania podjęły konkretne kroki naprawcze i zapobiegły podobnym incydentom w przyszłości. Otwartość i przejrzystość tych procesów mogą stać się fundamentem do odbudowy zaufania obywateli do państwowych instytucji w tej newralgicznej dziedzinie.