Odszedł patriarcha Filaret. Jego droga do niezależnego Kościoła na Ukrainie trwała dekady.

Patriarcha Filaret: życie i dziedzictwo

Jak informuje Novyny.live: Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret zmarł 20 marca 2023 roku w wieku 97 lat. Był kluczową postacią w dążeniach do utworzenia niezależnego prawosławia na Ukrainie, a jego wpływ na życie religijne w tym kraju pozostaje nie do przecenienia. Jako jeden z głównych architektów niezależnego Kościoła, odegrał fundamentalną rolę w kształtowaniu duchowej tożsamości narodu.

Filaret, a właściwie Mychajło Antonowycz Denysenko, przyszedł na świat w miejscowości Błahodatne w obwodzie donieckim. W 1946 roku rozpoczął naukę w Seminarium Duchownym w Odessie, a w 1952 ukończył Moskiewską Akademię Duchowną. W styczniu 1950 roku złożył śluby zakonne, przyjmując imię Filaret – był to przełomowy moment w jego życiu.

Jego posługa w Kościele rozpoczęła się od aktywnego zaangażowania w sprawy religijne. W 1990 roku został Locum Tenens (miejsceblusticielem) moskiewskiej stolicy patriarszej, a sobór biskupów poparł wówczas dążenia do niezależności Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Decyzja ta stała się fundamentem dla ogłoszenia niepodległości Ukrainy w 1991 roku. W czerwcu 1992 roku proklamowano utworzenie jednolitego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, a w 1995 roku Filaret objął urząd patriarchy tej struktury.

Walka o niezależność

Filaret konsekwentnie zabiegał o suwerenność kościelną, co miało ogromne znaczenie dla religijnej tożsamości Ukrainy. W 2018 roku odbył się Sobór Zjednoczeniowy, w wyniku którego powstał Kościół Prawosławny Ukrainy – to wydarzenie stanowiło zwieńczenie jego wieloletnich starań o niezależny byt prawosławia w kraju.

W ostatnich latach życia patriarcha zmagał się z problemami zdrowotnymi. 9 marca 2026 roku trafił do szpitala w Kijowie, gdzie pozostawał pod opieką lekarzy. Niestety, 20 marca 2023 roku patriarcha Filaret zmarł, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo w rozwoju ukraińskiego prawosławia.

W ciągu swojego życia Filaret został uhonorowany wieloma odznaczeniami, w tym państwowymi orderami:

• Przyjaźni Narodów
• Czerwonego Sztandaru Pracy
• Orderem Wolności
• Krzyżem Iwana Mazepy

Wyróżnienia te podkreślają jego wkład w rozwój życia religijnego na Ukrainie oraz rolę w walce o niezależność Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego.

Śmierć patriarchy Filareta to ważne wydarzenie nie tylko dla sfery religijnej Ukrainy, ale także dla jej kontekstu społeczno-politycznego. Jego działalność przyczyniła się do uformowania niezależnego Kościoła, który stał się symbolem narodowej tożsamości i duchowej autonomii kraju. Patriarcha pozostawił po sobie spuściznę, która nadal będzie wpływać na rozwój prawosławia na Ukrainie, zwłaszcza w ramach nowo utworzonego Kościoła Prawosławnego Ukrainy. Dziedzictwo Filareta będzie przedmiotem dyskusji i analiz w kontekście dalszej ewolucji instytucji religijnych na Ukrainie.