200 tysięcy żołnierzy poza jednostkami. Co im grozi i jak wrócić do służby?.

Masowe opuszczanie jednostek wojskowych na Ukrainie – skala i przyczyny

Jak informuje Espreso.tv: Według danych podanych w czerwcu 2023 roku przez ministra obrony Ukrainy, Mychajła Fedorowa, ponad 200 tysięcy żołnierzy samowolnie opuściło swoje jednostki. Problem ten wywołał szeroką debatę na temat motywacji, konsekwencji prawnych oraz różnic między samowolnym oddaleniem (ukr. SZ Cz) a dezercją.

Powody takich działań są różne. Jak wyjaśnia Ołeksandr Mołodyj, większość przypadków ma miejsce podczas przemieszczania się do ośrodków szkoleniowych lub bezpośrednio z miejsc stałego stacjonowania. Z kolei Serhij Hniezdilow, żołnierz, który sam opuścił jednostkę, argumentował:

„Moja decyzja była przemyślana. Poszedłem na SZ Cz, aby zwrócić uwagę na brak określonych terminów służby.”

Konsekwencje prawne i praktyka sądowa

Kodeks karny Ukrainy precyzyjnie reguluje sankcje za samowolne oddalenie i dezercję. Artykuł 407 stanowi, że odpowiedzialność karna za SZ Cz zaczyna się po trzech dobach nieobecności. W warunkach stanu wojennego grozi za to od 5 do 10 lat pozbawienia wolności. Z kolei dezercja (art. 408) jest karana surowiej – od 8 do 12 lat więzienia.

Ekspert Ołeh Mycyk zauważa jednak, że w praktyce żołnierze często nie ponoszą konsekwencji, jeśli ich nieobecność nie przekracza 10 dni. Obecnie w Ukrainie status SZ Cz ma około 200 tysięcy osób. Państwowe Biuro Śledcze (DBR) jest w stanie rocznie zamknąć jedynie około 7,5 tysiąca spraw, co obrazuje ogromne obciążenie organów ścigania. Ważne jest, że fakt samowolnego oddalenia musi zostać odnotowany do 12 czerwca, a raport w tej sprawie należy złożyć do 20 września.

Sytuacja związana z masowym opuszczaniem jednostek jest złożona i wymaga kompleksowego podejścia. Z jednej strony wpływają na nią czynniki społeczne, z drugiej – konsekwencje prawne mogą być dotkliwe dla tych, którzy uchylają się od służby.

Problem ten odzwierciedla trudny stan społeczeństwa i armii w czasie wojny. Konieczność reform w systemie służby wojskowej oraz lepsze wsparcie socjalne dla żołnierzy mogą okazać się kluczowe w ograniczeniu tego zjawiska. Biorąc pod uwagę ogromną liczbę przypadków SZ Cz i ograniczone możliwości organów ścigania, poszukiwanie skutecznych rozwiązań staje się pilne.