5 lutego wygasa kontrola nad arsenałami jądrowymi. Co dalej z umową START III?.

Koniec ery porozumienia rozbrojeniowego

Jak informuje UATV: 5 lutego 2023 roku traci ważność traktat START III, regulujący strategiczne arsenały nuklearne Rosji i Stanów Zjednoczonych. Brak prowadzonych negocjacji w sprawie nowego porozumienia oznacza, że programy atomowe obu mocarstw pozostaną bez wzajemnej, dwustronnej kontroli. Eksperci ostrzegają, że taka sytuacja grozi niebezpieczną eskalacją i wzrostem zagrożenia nuklearnego w skali globalnej.

Umowę START III podpisali w 2010 roku Dmitrij Miedwiediew i Barack Obama, a ostatni raz przedłużono ją w lutym 2021 roku. Dokument ograniczał liczbę głowic jądrowych każdej ze stron do 1550. Kontrola wykonania traktatu jest jednak od 2020 roku utrudniona, ponieważ wstrzymano wzajemne inspekcje obiektów wojskowych. To kluczowy mechanizm weryfikacji, którego brak podważa zaufanie stron.

Polityczne napięcia wokół traktatu

Sytuacja stała się napięta, gdy 31 stycznia 2023 roku USA oskarżyły Rosję o naruszenie postanowień START III. W odpowiedzi, 21 lutego 2023 roku, prezydent Władimir Putin ogłosił zawieszenie udziału Federacji Rosyjskiej w tym traktacie. Wcześniej, 26 stycznia 2023 roku, Dmitrij Miedwiediew deklarował gotowość Moskwy do nieformalnego przedłużenia umowy o rok. Jego słowa nie przełożyły się jednak na konkretne działania.

2 lutego 2023 roku w opublikowanym wywiadzie rzecznika Miedwiediewa pojawiły się groźby dotyczące możliwości użycia broni jądrowej. Specjaliści podkreślają, że wypracowanie następcy obecnego układu będzie niezwykle trudne. Jak zauważa Darja Dołżykowa,

„teraz, wraz z utratą traktatu START i brakiem rozmów o jakimkolwiek jego zastępstwie, w dalszym ciągu tracimy kontakt między obiema stronami w tych kluczowych kwestiach strategicznych”

Eksperci tacy jak Jack Keane wskazują na dodatkowe ryzyko: Rosja i Chiny mogą potajemnie testować głowice jądrowe, co budzi poważne obawy społeczności międzynarodowej. W warunkach utraty kontroli nad arsenałami bezpieczeństwo na świecie staje się coraz bardziej kruche. START III był ostatnim aktywnym porozumieniem o kontroli zbrojeń strategicznych między USA a Rosją.

Brak nowego traktatu po wygaśnięciu START III grozi znacznym wzrostem napięć nie tylko między Waszyngtonem a Moskwą, ale i na arenie międzynarodowej. Eskalacja zagrożeń nuklearnych może mieć poważne konsekwencje dla globalnego bezpieczeństwa, zwłaszcza na tle trwających konfliktów geopolitycznych. Sytuacja wymaga pilnego wznowienia dialogu, aby uniknąć potencjalnie katastrofalnych skutków.